Czym jest Pamięć?

Pamięć jest jedną z podstawowych funkcji psychicznych. Oznacza zdolność przyswajania sobie, utrzymania i ponownego aktualizowania minionych doświadczeń. W szerszym sensie wiąże się ściśle z uczeniem się rozumianym jako proces przyswajania nawyków i doświadczeń.

Pamięć jest zdolnością do przechowywania wiedzy w umyśle oraz przywoływania zapisów zdarzeń przeszłych. Przeszłość przenoszona jest do teraźniejszości za pomocą obrazów mentalnych stanowiących odwzorowanie rzeczy postrzeganych przy udziale narządów zmysłów.

Proces pamięci składa się z trzech głównych faz:

• RECEPCJA (przyswojenie) jest to gotowość do przyjmowania nowych wrażeń, informacji i przeżyć. Jest ona nazywana zapamiętaniem - związanym przede wszystkim z pamięcią krótkotrwałą. Zależy od pojemności, trwałości uwagi oraz od nastawienia motywacyjnego (zainteresowanie). Zapamiętywanie może być mimowolne i dowolne. W zapamiętywaniu mimowolnym (samorzutnym) człowiek zapamiętuje nie starając się o to i nie czyniąc w tym celu żadnych wysiłków. Zapamiętywanie dowolne (zamierzone) opiera się na czynnościach zorganizowanych, zamierzonych i celowych, skierowanych na przyswojenie sobie treści, dobranych według z góry ustalonych zasad selekcji. Ma ono charakter systematycznego gromadzenia materiału życiowo ważnego i użytecznego.

• RETENCJA oznacza zachowanie zapamiętanego materiału. Jest ona zależna od zdolności do kodowania materiału pamięciowego na podstawie jego łączenia z poprzednimi skojarzeniami, relacjami itp. Na retencję wpływa nie tylko uwaga i motywacja, ale i interferencyjne wpływy ubocznych skojarzeń.

• REPRODUKCJA to wywoływanie zapamiętanego materiału pamięciowego, czyli jego aktualizacja, jego aktywna rekonstrukcja. Jest zależna od szybkości reakcji skojarzeniowych i procesów woli. Chodzi tu o aktywny proces, który niekiedy opiera się jedynie na fragmentach naszych informacji i doświadczeń, dlatego reprodukcja okazuje się czasem niedostateczna. Reprodukcję pogarszają uboczne skojarzenia, dekoncentracja, nadmierne napięcie (np. w stanie tremy). Dla określenia aktu zamierzonej reprodukcji używa się pojęcia przypominania.

Podstawowy proces pamięci stanowi również zapominanie. Jego skutkiem jest całkowite zniknięcie treści niegdyś zapamiętanych lub też ich zubożenie, spowodowane zatarciem się niektórych tylko elementów pełnego zespołu posiadanych niegdyś informacji.

Na podstawie eksperymentów ustalono przebieg krzywej zapominania. Krzywa zapominania (krzywa Ebbinghausa) wskazuje, że bezpośrednio po wyuczeniu się następuje silny spadek, potem krzywa opada łagodnie. Można stąd wnioskować, że w miarę upływu czasu zapominanie staje się coraz wolniejsze.